Azerbaycan Alfabesi

Azerbaycan Alfabesi

Azerbaycan alfabesi, Azerbaycan’da Latin alfabesi kullanımı 1929 yılına dayanmaktadır, fakat Rusların dayatması sonucu 1939’da Kiril’e geçmek zorunda kalan Azeriler 1991’deki bağımsızlık sonrası tekrar Latin harflerine geçmiştir.

Azerbaycan’da Latin alfabesi kullanımının temelleri 1800’lü yıllara dayanmaktadır. Azerbaycan’ın dönemdeki önemli isimlerinden olan Mirza Ahundov’un bu konudaki çalışmaları sonucu Latin Alfabesi esas alınarak bir alfabe yaratılmış ve şimdiki kullanılan sistemin de kökleri oluşturulmuştur. 1922’de kurulan komite de esas şeklini vermiş ve 1929’dan itibaren kullanılmak üzere düzenlemesini yapmıştır.

Azerilerin alfabe kullanma geçmişine baktığımızda Türkler ile benzerlik gözükmektedir. Azerilerin de tıpkı o zamanın diğer Türkleri gibi İslamiyeti kabul etmesiyle 900’lü yıllardan itibaren Arap alfabesi kullanılmaya başlanmıştı. Azerbaycan’ın güney kısmındakiler İran’a yakın oldukları için Farsça’nın etkisinde çok kalıp bu dili öğrenme zorunda kalırken, aynı zamanda Arap alfabesini de kullanmak zorunda kalmışlardır.

Azerbaycan Alfabesi Kökeni

Günümüzde İran’da yaşayan milyonlarca Azeri’nin de Arap alfabesini kullanıp, Farsça konuşmak zorunda olduğu gerçeği de önümüzde durmaktadır.

1992’de en son şekli verilen Azerbaycan alfabesinde bizim alfabemiz dışında ə harfi ile birlikte x ve q harfleri bulunmaktadır. Harflerin okunmasında bazı farklılıklar olduğu için Azeri eğitim komitesi x ve q gibi bazı farklı seslerin dışında a ve e’nin birleşimi gibi okunan ə sesini de alfabeye ekleyerek dilin çok daha kolay ve net bir şekilde okunup, ileriki nesillere taşınmasını sağlamayı amaçlamışlardır.